Δελτίο Τύπου _«Βίνιανη των Αγράφων - Στρατηγικό Σχέδιο για την αναβίωση του οικισμού»

Δελτίο Τύπου

«Βίνιανη των Αγράφων - Στρατηγικό Σχέδιο για την αναβίωση του οικισμού»

Αθήνα, 14.12.2023

Πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 13 Δεκεμβρίου 2023, στην αίθουσα τελετών «Λ. Καυτατζόγλου» του κτ. Αβέρωφ, εκδήλωση για την παρουσίαση της έρευνας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου «Βίνιανη των Αγράφων - Στρατηγικό Σχέδιο για την αναβίωση του οικισμού», με μεγάλη προσέλευση της πανεπιστημιακής κοινότητας, στελεχών της αυτοδιοίκησης και πολλών Ευρυτάνων της Αθήνας.

Στον χαιρετισμό του, ο Πρύτανης του ΕΜΠ καθηγητής Ι. Χατζηγεωργίου σημείωσε ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικό δείγμα συνέργειας της πολυτεχνειακής κοινότητας με την τοπική αυτοδιοίκηση, της διάχυσης της επιστημονικής γνώσης προς όφελος των τοπικών κοινωνιών. Το Πολυτεχνείο έχει μία μακρά παράδοση ανάλογων έργων, όπως στο Λαύριο και στο γεφύρι της Πλάκας. Η ολοκλήρωση του φιλόδοξου ερευνητικού έργου για την αναβίωση της Βίνιανης μπορεί να αποτελέσει ένα αξιόπιστο ισχυρό εργαλείο στα χέρια της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης.

Μιλώντας για τον ρόλο της Βίνιανης στην Εθνική Αντίσταση 1941-1944 εξήρε τα πλεονεκτήματα του τόπου και έδωσε ταυτόχρονα συγχαρητήρια στη μεγάλη επιστημονική ομάδα για την έρευνα. 

Η Κοσμήτορας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, αναπλ. καθηγήτρια Ρένα Κλαμπατσέα αναφέρθηκε στον κοινωνικό ρόλο και στη σχέση της σχολής με την κοινωνία, καθώς οι σπουδές της πρέπει να είναι ανοιχτές στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, ως ανοιχτά εργαστήρια αρχιτεκτονικής. Τόνισε ότι η έρευνα για τη Βίνιανη αποτελεί ένα στέρεο υπόβαθρο αλλά και όραμα για την αναβίωση του ορεινού χώρου.

Ο Δήμαρχος Αγράφων κ. Αλέξης Καρδαμπίκης αναφέρθηκε στη συνεργασία του δήμου με την ερευνητική ομάδα του ΕΜΠ επί σχεδόν ενάμιση χρόνο και στις συστηματικές επισκέψεις της τελευταίας στον τόπο. Η Βίνιανη, όπως σημείωσε, είναι ένα ιστορικό χωριό που αντιστέκεται σθεναρά στον χρόνο. Επιθυμία της τοπικής κοινωνίας είναι ο τόπος να ξαναζωντανέψει και η έρευνα δίνει τη μεθοδολογία που αυτό μπορεί να γίνει.

Ο επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας, καθηγητής Νίκος Μπελαβίλας εκ μέρους της πολυπληθούς ερευνητικής ομάδας, ανέλυσε τα βασικά στοιχεία του Στρατηγικού Σχεδίου για την αναβίωση της Βίνιανης. Αποκάλυψε τα αρχαιολογικά και αρχειακά ευρήματα τα οποία τεκμηριώνουν πως η Βίνιανη, εκτός από η εμβληματική «Πρωτεύουσα του Βουνού», έχει μία μακρά ιστορία που φτάνει έως την ελληνιστική εποχή διασχίζοντας τον βυζαντινό μεσαίωνα και την οθωμανική περίοδο.  Ο φυσικός και πολιτιστικός πλούτος, η ποιότητα ζωής, τα προϊόντα του αγροτοδιατροφικού συμπλέγματος είναι τα ισχυρά πλεονεκτήματα της περιοχής. Σε αυτά θα στηριχτεί η αναγέννηση του τόπου μέσω της επανεκκίνησης της αγροτικής οικονομίας, της αποκατάστασης των μνημείων, του αγροτουρισμού και οικοτουρισμού και  μέσω κινήτρων για  την προσέλκυση νέου πληθυσμού, την εγκατάσταση «ψηφιακών νομάδων» και την αναστροφή της δημογραφικής γήρανσης.

Οι αναπληρώτριες καθηγήτριες Έλενα Κωνσταντινίδου και Ελευθερία Τσακανίκα και η τ. αναπληρώτρια καθηγήτρια Νίκη Μιλτιάδου, κύριες ερευνήτριες του έργου, αναφέρθηκαν σε επιμέρους στοιχεία της έρευνας. Παρουσίασαν τις εξαντλητικές καταγραφές των κτιρίων του οικισμού. Ανέλυσαν τα ζητήματα του δημοσίου χώρου της Βίνιανης, των προσβάσεων και των προτάσεων επανάχρησης στο πλαίσιο των ασκήσεων του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΕΜΠ «Προστασία Μνημείων». Προσέγγισαν ζητήματα οικοδομικής και παθολογίας των κτιρίων, εξειδικεύοντας τις κατευθύνσεις προτάσεων για την αποκατάστασή τους. 

Σύντομες παρεμβάσεις έγιναν από την Αντιπεριφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας κα Κ.Καλαντζή, τη Γενική Διευθύντρια Αναστηλώσεων, Μουσείων και Τεχνικών Έργων του Υπ. Πολιτισμού κα Ανδρουλιδάκη, τον ευρωβουλευτή κ. Πέτρο Κόκκαλη. 

Παρευρέθηκαν επίσης η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπ. Πολιτισμού κα Καράνη, ο Δήμαρχος Καρπενησίου κ. Σουλιώτης, ο Περιφερειακός Σύμβουλος Αττικής κ. Χρ.Καραμάνος, ο Αντιπρόεδρος Θεραπευτηρίου κ. Μπαλτάς, οι τέως βουλευτές Ευρυτανίας κ.κ. Καρανίκας και Κώτσιας, οι Αντιδήμαρχοι Δ. Αγράφων κα Κοτρώνα και κ. Μάκκας, ο Γ.Γ. Δ. Αγράφων κ. Παπαθανάσης, ο Δημ. Σύμβουλος κ. Σταμούλης, ο Πρόεδρος της κοινότητας Βίνιανης κ. Μαντής, ο τέως Περιφερειακός Σύμβουλος κ. Τσιτσάνης. 

Το ερευνητικό πρόγραμμα «Η Βίνιανη των Αγράφων» υλοποιήθηκε μέσω του Μνημονίου Συνεργασίας του Δήμου Αγράφων με το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ, με την εθελοντική συμμετοχή 45 πανεπιστημιακών, νέων ερευνητών και μεταπτυχιακών και προπτυχιακών φοιτητών και φοιτητριών.

Ευχόμαστε οι προτάσεις για τα μέτρα αναβίωσης της εμβληματικής «Πρωτεύουσας» της Εθνικής Αντίστασης, να δώσουν νέα πνοή στην περιοχή και στον Ιστορικό Οικισμό δημιουργώντας έναν ελκυστικό, βιώσιμο και ισχυρό πόλο μίας ήπιας κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξης.

Το υλικό της έρευνας είναι δημόσια διαθέσιμο στο vinianintua.blogspot.com.

Η εκδήλωση και οι ομιλίες στο https://www.youtube.com/watch?v=Z3Kvrzq-kzo

Εκδήλωση-παρουσίαση της έρευνας 13.12.2023

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η Κοσμήτωρ της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχ του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου

αναπληρώτρια καθηγήτρια Ειρήνη Κλαμπατσέα

και ο Δήμαρχος Αγράφων κύριος Αλέξης Καρδαμπίκης

προσκαλούν στην παρουσίαση της έρευνας

Η Βίνιανη των Αγράφων

Στρατηγικό Σχέδιο για την αναβίωση του οικισμού

την Τετάρτη 13 Δεκεμβρίου 2023 και ώρα 18.30

στην Αίθουσα Τελετών «Λ. Καυτατζόγλου»

(Ιστορικό συγκρότημα ΕΜΠ, κτίριο Αβέρωφ 1ος όροφος

Πατησίων 42 - είσοδος από οδό Στουρνάρη)

Πρόγραμμα

Χαιρετισμοί
Πρύτανης Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, καθηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου
Δήμαρχος Αγράφων Αλέξης Καρδαμπίκης
Κοσμήτωρ Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ειρήνη Κλαμπατσέα

Ομιλίες
Νίκος Μπελαβίλας, καθηγητής ΕΜΠ (επιστημονικός υπεύθυνος)
Έλενα Κωνσταντινίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια ΕΜΠ
Ελευθερία Τσακανίκα, αναπληρώτρια καθηγήτρια ΕΜΠ
Νίκη Μιλτιάδου, τ. αναπληρώτρια καθηγήτρια ΕΜΠ

Η έρευνα με στόχο την αναβίωση του Ιστορικού Τόπου της Βίνιανης εκπονήθηκε από το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος και το ΔΠΜΣ «Προστασία Μνημείων» της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχ. στα πλαίσια του Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και του Δήμου Αγράφων.

Η εκδήλωση θα μεταδοθεί και διαδικτυακά από το επίσημο κανάλι της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ στο YouTube.

https://www.youtube.com/watch?v=Z3Kvrzq-kzo
https://diavlos.grnet.gr/epresence-conference-15333

Πληροφορίες:
Κοσμητεία Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχ ΕΜΠ: 2107723872
Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ: 2107723590, astiko@arch.ntua.gr
Facebook pages: www.facebook.com/ArchNtua, www.facebook.com/EnvlabNtua

Δελτίο Τύπου _Κατατέθηκε το πρώτο παραδοτέο της έρευνας του Εθνικού Μετσoβίου Πολυτεχνείου για την Παλαιά Βίνιανη στο Δήμο Αγράφων και στο Υπουργείο Πολιτισμού

Δελτίο Τύπου

Κατατέθηκε το πρώτο παραδοτέο της έρευνας του Εθνικού Μετσoβίου Πολυτεχνείου για την Παλαιά Βίνιανη στο Δήμο Αγράφων και στο Υπουργείο Πολιτισμού

5/10/2023

Κατετέθηκε στο Δήμο Αγράφων το πρώτο παραδοτέο της έρευνας του ΕΜΠ. Εκπονήθηκε από το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος και το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Προστασία Μνημείων» στα πλαίσια του Πρωτοκόλλου Συνεργασίας το οποίο υπεγράφη το 2022 μεταξύ του Δήμου Αγράφων και του ΕΜΠ. Λόγω της ιδιαίτερης σημασίας των ευρημάτων το πλήρες υλικό εστάλη και στις αρμόδιες γενικές διευθύνσεις και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας του Υπουργείου Πολιτισμού.

Η συνεργασία με τον Δήμο Αγράφων διήρκεσε ενάμισυ έτος. Πραγματοποιήθηκαν τέσσερεις αυτοψίες και ασκήσεις πεδίου στη Βίνιανη με τη συμμετοχή ομάδας καθηγητών και τριάντα προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδαστών και σπουδαστριών. 

Αποκαλύφθηκε και τεκμηριώθηκε η αρχαία κατοίκηση της Βίνιανης από τους ελληνιστικούς χρόνους, σε έναν απόκρημνο οχυρό λόφο, επάνω από τον ποταμό, η συνέχεια κατά τους μεσαιωνικούς βυζαντινούς χρόνους και την περίοδο των σλάβικων εποικισμών. Ο οικισμός συναντάται στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα του μέσου 15ου αιώνα με διακόσια νοικοκυριά, γεωργία, κτηνοτροφία, αμπελοκαλλιέργειες ακόμη και σηροτροφία. 

Στους μέσους οθωμανικούς χρόνους κτίστηκε το μονότοξο γεφύρι του Μέγδοβα, δίπλα σχεδόν στο χωριό. Από τα τέλη του 18ου αιώνα και ως τα 1814 το χωριό συρρικνώθηκε λόγω των επιδημιών πανώλης οι οποίες ερήμωσαν τη Θεσσαλία και την Πίνδο. 

Η αρχαία κοιτίδα εγκαταλείφθηκε και μετακινήθηκε σε ένα πιο υγιεινό, πιό ομαλό μέρος με τρεχούμενα νερά, λίγο μακρύτερα από αρχικό οικισμό. Καθ’ όλο τον 19ο αιώνα και στον Μεσοπόλεμο δεκάδες Βινιανίτες μετανάστευσαν προς την Κωνσταντινούπολη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η μετακίνηση μεγάλου μέρους του ανδρικού κυρίως πληθυσμού έφερε μία νέα άνθηση του οικισμού. Η ανέγερση νέων επιμελημένων αρχοντικών σπιτιών, των «Αμερικάνικων» με τα εμβάσματα της ξενιτιάς και με σπάνιο για την εποχή τους εξοπλισμό και διακόσμηση άφησε τα ίχνη της μέχρι σήμερα. 

Το 1940 βρήκε τη Βίνιανη με πεντακόσιους κάτοικους και περίπου εκατόν είκοσι κτίρια. Η συμφωνία του Άρη Βελουχιώτη του ΕΛΑΣ με τον Ναπολέοντα Ζέρβα του ΕΔΕΣ και τη Βρεττανική Αποστολή “Harling” έγινε εκεί και οδήγησε λίγο αργότερα, τον Νοέμβριο του 1942 στην επιχείρηση του Γοργοπόταμου. Τον Μάρτιο του 1944, στη Βίνιανη ιδρύθηκε και εγκαταστάθηκε η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης, η «Κυβέρνηση του Βουνού» με την έδρα της στο δημοτικό σχολείο και στο κοινοτικό κατάστημα. Τα σπίτια του χωριού φιλοξένησαν τους μεγάλους της Αντίστασης και των Συμμάχων: τον Άρη, τον Σαράφη, τον Σβώλο, τον Γουντχάουζ, τον Ποπώφ και πολλούς άλλους. Μαζί τους ο φωτογράφος Σπύρος Μελετζής και ο ζωγράφος Βάλιας Σεμερτζίδης διέσωσαν τις επικές εικόνες των πρωταγωνιστών του αντάρτικου. Ο τόπος πλήρωσε το τίμημα της ελευθερίας με πυρπολήσεις της Βίνιανης, των γύρω χωριών και του Καρπενησίου, με εκατοντάδες εκτελέσεις χωρικών από τους Ναζί. Στον Εμφύλιο η Ρούμελη και η Βίνιανη υπήρξαν κορυφαία θέατρα του ελληνικού δράματος. Οι συγκρούσεις στον Μέγδοβα διήρκεσαν ως τον Μάρτιο του 1949 όταν ο Δημοκρατικός Στρατός υποχώρησε από τα Άγραφα προς τον Γράμμο. Η πρωτεύουσα «του Βουνού» πέρασε στην αφάνεια προσπαθώντας να επουλώσει τις καταστροφές. 

Το 1966 ένα καταστροφικό γεγονός γεννήθηκε απρόσμενα, εξ αιτίας της κατασκευής του μεγάλου υδροηλεκτρικού φράγματος των Κρεμαστών. Από τον Αύγουστο του 1965, καθώς γέμιζε νερό η νέα λίμνη στον Αχελώο, η οροσειρά έτρεμε με συνεχείς μικροδονήσεις. Στις 6 Φεβρουαρίου του 1966 ο μεγάλος σεισμός χτύπησε δεκαπέντε χωριά. Αρκετοί νεκροί και 4.000 άστεγοι στην Ευρυτανία. Η Βίνιανη εγκαταλείφθηκε. Οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν σε ένα ασφαλές κοντινό υψίπεδο. Η στρατιωτική ΜΟΜΑ κατασκεύασε ξύλινα παραπήγματα και στη συνέχεια κτίστηκε ένας νέος οικισμός, η Νέα Βίνιανη. Ο νέος οικισμός, αποτελεί επίσης ένα εξαιρετικό δείγμα της εποχής του, της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης και της πολεοδομίας «εκτάκτων αναγκών».

Η έρευνα του ΕΜΠ τεκμηρίωσε εξαντλητικά όλη τη διαδρομή στη μακρά διάρκεια της Ιστορίας, τα ίχνη, τα μνημεία, την οικιστική και αρχιτεκτονική εξέλιξη της Βίνιανης. Σε μία μελέτη με τα παραρτήματα της, έκτασης 340 σελίδων κατεγράφησαν 115 κτίρια, αποτυπώθηκαν πλήρως τα πλέον χαρακτηριστικά από αυτά και σχεδιάστηκαν οι προτάσεις αποκατάστασης τους, κατεγράφη και τεκμηριώθηκε το σύνολο των αρχαίων και νεώτερων μνημείων τα οποία εντοπίστηκαν. Η εργασία βασίστηκε στις αυτοψίες πεδίου, σε σημαντικό και βιβλιογραφικό αρχειακό υλικό και στις επίσης πολύτιμες προφορικές μαρτυρίες των παλαιών κατοίκων. 

Ο επικεφαλής της έρευνας και διευθυντής του μεταπτυχιακού προγράμματος «Προστασία Μνημείων» του ΕΜΠ καθηγητής Νίκος Μπελαβίλας με αφορμή την κατάθεση των τευχών της μελέτης στον Δήμο Αγράφων δήλωσε:  

«Προχωράμε μέσα από μία εξαιρετική συνεργασία με την τοπική αυτοδίοικηση στο επόμενο βήμα, τη διατύπωση του ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδίου για την αναβίωση του ιστορικού τόπου της Βίνιανης των Αγράφων. 

Με μεγάλη χαρά παραδώσαμε τα δύο πρώτα τεύχη της μελέτης στο Δήμο Αγράφων και στον Δήμαρχο Αλέξη Καρδαμπίκη και συνεχίζουμε για το επόμενο στάδιο το οποίο θα ολοκληρωθεί ως το τέλος του έτους. Ενημερώσαμε επίσης ταυτόχρονα το Υπουργείο Πολιτισμού, θεσμικά αρμόδιο για την προστασία των νεώτερων και αρχαίων μνημείων, σχετικά με τα ευρήματα της έρευνας, προκειμένου να λάβει απαραίτητα θεσμικά μέτρα. 

Ευχαριστώ εκ μέρους των συναδέλφων μου και προσωπικά, τους κατοίκους της Βίνιανης για την πολύτιμη βοήθεια και τη φιλοξενία, όπως και τις νέες και νέους σπουδαστές του ΕΜΠ που έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους σε αυτή την έρευνα.»

Ο Δήμαρχος Αγράφων Αλέξης Καρδαμπίκης με την παραλαβή του υλικού της έρευνας δήλωσε:

«Είναι μία σημαντική στιγμή για τα Άγραφα. Η συνεργασία με το Πολυτεχνείο συνεχίζεται με επιτυχία και σύντομα θα δώσει χειροπιαστά αποτελέσματα σε προτάσεις δράσεων, έργων. Με την ωρίμανση των μελετών θα διεκδικήσουμε τα κονδύλια για την αναβίωση του σημαντικού αυτού ιστορικού τόπου, της Βίνιανης. Ευχαριστώ όλες και όλους τους καθηγητές και τους φοιτητές που μας προσέφεραν αυτό το επιστημονικό υλικό για να προχωρήσουμε».

Δελτίο Τύπου _Το ΕΜΠ στην Ιστορική Βίνιανη

Δελτίο Τύπου

Το ΕΜΠ στην Ιστορική Βίνιανη

25.4.2023

Μία πολυμελής επιστημονική ομάδα καθηγητών/τριών, προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών/τριώντου Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου βρίσκεται από την Κυριακή 23 Απριλίου στην Παλαιά Βίνιανη στην εργασία πεδίου, σε συνέχεια της υλοποίησης του Μνημονίου Συνεργασίας με τον Δήμο Αγράφων. 

Η ομάδα πλαισιώνεται από τους καθηγητές/τριες Νίκο Μπελαβίλα, Έλενα Κωνσταντινίδου, Κώστα Καραδήμα, Ειρήνη Εφεσίου της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, υπεύθυνους/ες του Μεταπτυχιακού Προγράμματος "Προστασία Μνημείων", τον καθηγητή Γιώργο Πανταζή της Σχολής Τοπογράφων Μηχανικών, την καθηγήτρια Βάσω Τροβά του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, την συντονίστρια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Δρα Μαρία Μπαλοδήμου και τη συντονίστρια ερευνών του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος Πολίνα Πρέντου. 

Η εργασία θα διαρκέσει έως την Παρασκευή 28 Απριλίου και περιλαμβάνει: την πλήρη τοπογράφηση του ιστορικού οικισμού, τις καρτέλες καταγραφής και των 130 κτιρίων, των δημόσιων χώρων και των μονοπατιών, όπως και των ερειπίων του λόφου του Αγίου Γεωργίου. Στην έρευνα συμμετέχουν οι ειδικότητες πολεοδόμων, αρχιτεκτόνων, πολιτικών, τοπογράφων μηχανικών και αρχαιολόγων. Το στρατηγικό σχέδιο για την αναβίωση του ιστορικού τόπου της Παλαιάς Βίνιανης αναμένεται να ολοκληρωθεί με τη διατύπωση των οριστικών προτάσεων και του πακέτου των προτεινόμενων έργων. Αυτό προβλέπεται να γίνει εντός του καλοκαιριού και να παρουσιαστεί το φθινόπωρο του 2023. 

Ο Δήμος Αγράφων προσέφερε τη φιλοξενία του στην εθελοντική πολυτεχνειακή ομάδα, η οποία αριθμεί 32 άτομα, στα χωριά της Νέας Βίνιανης, της Κρέντης και της Ανατολικής Φραγκίστας.

Δελτίου Τύπου_Ολοκληρώθηκε το τριήμερο επιστημονικής εργασίας πεδίου από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην Παλαιά Βίνιανη

Δελτίου Τύπου

Ολοκληρώθηκε το τριήμερο επιστημονικής εργασίας πεδίου από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην Παλαιά Βίνιανη

6.6.2022

Στην Παλαιά Βίνιανη των Αγράφων βρέθηκε για τρεις ημέρες μεγάλη ερευνητική ομάδα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Είναι το εναρκτήριο λάκτισμα της εργασίας πεδίου, στα πλαίσια της εφαρμογής του Πρωτοκόλλου Συνεργασίας Δήμου Αγράφων και Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχ, το οποίο υπεγράφη τον Φεβρουάριο 2022. Το έργο αφορά τον πρότυπο σχεδιασμό για την αναβίωση του Ιστορικού Οικισμού Παλαιάς Βίνιανης, της ερειπωμένης έδρας της Κυβέρνησης του Βουνού της Εθνικής Αντίστασης.

Η εθελοντική δωδεκαμελής ομάδα του ΕΜΠ σε ένα εντατικό τριήμερο, προχώρησε στην πρώτη εκτεταμένη καταγραφή των εκατόν είκοσι κτιρίων συμπεριλαμβανομένων των ερειπίων, των δημόσιων χώρων, πλατειών, μονοπατιών, προαυλίων, του σχολείου-μουσείου, των ναών, του νεκροταφείου, δηλαδή του συνόλου του οικισμού όπως και των υστεροβυζαντινών ερειπίων του λόφου Αγίου Γεωργίου συγκροτώντας τη βάση του τεχνικού μητρώου-βάσης δεδομένων της Βίνιανης. Με βάση αυτό το υλικό προγραμματίζεται η φθινοπωρινή επίσκεψη των φοιτητών και φοιτητριών ενός ολόκληρου εξαμήνου σπουδών με τους καθηγητές και τις καθηγήτριες του που θα αποτυπώσουν πέτρα προς πέτρα την Παλαιά Βίνιανη. Από εκεί θα προκύψουν οι προτάσεις έργων, αποκατάστασης, αναβίωσης κτιρίων, το πρότυπο στρατηγικό σχέδιο για τον Ιστορικό Οικισμό. Επισημαίνεται ότι στο έργο αυτό εμπλέκονται ήδη δύο σχολές του ΕΜΠ, των αρχιτεκτόνων και των τοπογράφων.

Κατά τη δεύτερη ημέρα της επίσκεψης, το Σάββατο, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου στο Κερασοχώρι οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αρχιτεκτονικής, οι ερευνήτριες Πολίνα Πρέντου και Ιωάννα Μπράτη-Παπακωνσταντίνου, μαζί με τους καθηγητές Δημήτρη Καλιαμπάκο και Νίκο Μπελαβίλα συναντήθηκαν με τις αυτοδιοικητικές αρχές των Αγράφων. Συμμετείχαν ο Δήμαρχος Αλέξανδρος Καρδαμπίκης, οι Αντιδήμαρχοι Ανέττα Κοτρώνα και Παναγιώτης Μπραζιάς, ο Γενικός Γραμματέας του Δήμου Γρηγόρης Παπαθανάσης, ο Δημοτικός Σύμβουλος Γεώργιος Αθανασίου, οι Πρόεδρος των Κοινοτήτων Παντελής Μαντής, Χρήστος Κοσμάς, Θωμάς Σκόνδρας και Χριστίνα Ζιώτου, ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Ευάγγελος Φεγγούλης Τακτικό Μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Προσκυνηματικών Περιηγήσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος, εκπρόσωποι συλλόγων, φορέων, επιχειρηματίες και πολλοί κάτοικοι. 

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ενημέρωση για την εξέλιξη της έρευνας στη Βίνιανη από τον Νίκο Μπελαβίλα, Διευθυντή του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος και σε μία μεγάλη συζήτηση για τις αναπτυξιακές προοπτικές των Αγράφων με εκτεταμένη εισήγηση του Δημήτρη Καλιαμπάκου, επικεφαλής του Μετσόβιου Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας (ΜΕΔΚΕ), ο οποίος ανέπτυξε την εμπειρία του ΜΕΔΚΕ από την πολυετή μελέτη των περιοχών της Ηπείρου και το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Ανάπτυξη Ορεινών Περιοχών». 

Εκφράστηκαν από όλους οι ευχαριστίες τόσο προς τον Δήμο Αγράφων για τη θερμή φιλοξενία όσο και στη φοιτητική ομάδα των νέων του Πολυτεχνείου για την πολύτιμη εθελοντική συμμετοχή τους στην έρευνα πεδίου. Τέλος ανακοινώθηκε επίσημα η δεύτερη αποστολή που προγραμματίζεται για τα μέσα Οκτωβρίου 2022.

Δελτίο Τύπου_Συνεργασία του Δήμου Αγράφων με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για την αναβίωση της Παλαιάς Βίνιανης, της έδρας της «Κυβέρνησης του βουνού»

Δελτίο Τύπου

Συνεργασία του Δήμου Αγράφων με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για την αναβίωση της Παλαιάς Βίνιανης, της έδρας της «Κυβέρνησης του βουνού»

Αθήνα 1/3/2022

Μία σημαντική συμφωνία συνεργασίας για την αναβίωση του Ιστορικού Τόπου της Παλαιάς Βίνιανης στα Άγραφα υπεγράφη μεταξύ του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και του Δήμου Αγράφων.

Η Παλαιά Βίνιανη, στο φαράγγι του ποταμού Μέγδοβα της Ευρυτανίας ήταν η έδρα της «Κυβέρνησης του Βουνού» (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης, Π.Ε.Ε.Α.) κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής. Πυρπολήθηκε από τα ναζιστικά στρατεύματα και στη συνέχεια καταστράφηκε από σεισμούς το 1966. Αποτελεί προστατευόμενο Ιστορικό Τόπο σύμφωνα με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού από το 1988.

Ο οικισμός και το τοπίο διατηρούν ακέραια τα χαρακτηριστικά της εποχής του πολέμου, κτίρια-σύμβολα όπως το Δημοτικό Σχολείο στο οποίο συνεδρίαζε η αντάρτικη κυβέρνηση, ναοί, κατοικίες όπου έζησαν οι υπουργοί της κυβέρνησης του βουνού, οι αρχηγοί του ΕΛΑΣ, του ΕΔΕΣ και της Βρετανικής Αποστολής. Εκεί οργάνωσαν την επιχείρηση ανατίναξης της γέφυρας τους Γοργοποτάμου. Τα βασικά στοιχεία του οικισμού, η αρχιτεκτονική και ο δημόσιος χώρος έχουν παραμείνει αναλλοίωτα στον χρόνο, καθώς η Βίνιανη εγκαταλείφθηκε και οι κάτοικοι μετακινήθηκαν σε νέο οικισμό σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων. Στον οικισμό λειτουργεί το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, το οποίο στεγάζεται στο ιστορικό διατηρητέο κτίριο του Παλαιού Δημοτικού Σχολείου. Οι δράσεις για την Παλαιά Βίνιανη έχουν και τη στήριξη της Βουλής των Ελλήνων η οποία προ τετραετίας ενέκρινε κονδύλι για τη συντήρηση και αναβάθμιση του Μουσείου.

Το Μνημόνιο Συνεργασίας υπεγράφη από τον Δήμαρχο Αγράφων, Αλέξανδρο Καρδαμπίκη και τον Διευθυντή του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ, καθηγητή Νίκο Μπελαβίλα, παρουσία του Αντιπεριφερειάρχη Ευρυτανίας Αριστείδη Τασιού.

Ο Νίκος Μπελαβίλας κατά την προσφώνησή του ευχαρίστησε τον Δήμαρχο Αγράφων και τις τοπικές αρχές για την ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση της ομάδας των πανεπιστημιακών σε αυτό τον ιερό τόπο και παρουσίασε τα σενάρια συνεργασίας, τα οποία ακολουθούν την ισχυρή παράδοση επιστημονικής προσφοράς με κοινωνικό πρόσημο του Πολυτεχνείου αναφερόμενος σε λαμπρά λαμπρά παραδείγματα, όπως την εμπλοκή του ιδρύματος στο Λαύριο, στο Μέτσοβο και στην αναστήλωση του Γεφυριού της Πλάκας στον Άραχθο.

Βασικός στόχος, όπως είπε, είναι η ενεργοποίηση σπουδαστικών και ερευνητικών ομάδων του ΕΜΠ για τη σύνταξη ενός στρατηγικού σχεδίου με αντικείμενο τον σχεδιασμό ενός νέου προτύπου για την αναβίωση του Ιστορικού Τόπου της Παλαιάς Βίνιανης όπως και την υποστήριξη της εφαρμογής του σχεδιασμού και υλοποίησης των προτάσεων, ώστε να αναδειχθεί η ιστορία, η αρχιτεκτονική, το οικιστικό δίκτυο και η τοπογραφία του.

Στην επιστημονική ομάδα της Βίνιανης συμμετέχουν επίσης η Έλενα Κωνσταντινίδου, αναπλ. καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, ο Γιώργος Πανταζής, καθηγητής της Σχολής Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών - Μηχανικών Γεωπληροφορικής ΕΜΠ και η Βάσω Τροβά, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο Γιώργος Παπαγεωργίου, Γενικός Διευθυντής Δημοτικού Θεάτρου Λευκωσίας.

Τις τοπικές αρχές εκπροσώπησαν ο π. Ευάγγελος Φεγγούλης, Αρχιερατικός Επίτροπος Αγράφων, εκ μέρους του Μητροπολίτη Καρπενησίου, οι αντιδήμαρχοι Αννέτα Κοτρώνα, Χρήστος Δημητρόπουλος, Σωτηρία Νταλαφούρα  και Ηλίας Μάκκας, ο περιφερειακός σύμβουλος Μωυσής Μπερμπερής,  ο εκπρόσωπος της Κοινότητας Βίνιανης Παντελής Μαντής,  ο τέως βουλευτής Θωμάς Κώτσιας, ο τέως δήμαρχος Νίκος Γεωργίου και οι ειδικοί σύμβουλοι Δημάρχου Αγράφων Χρήστος Μάκκας και Κωνσταντίνος Κουτσοθανάσης.